To dzięki Sir Muirowi Grayowi brytyjska medycyna pyta o dowody. Opierając się na pracy Archiego Cochrane’a z 1971 roku, z czasów, gdy, jak sam mówi, prawdą było po prostu to, co powiedział najstarszy rangą lekarz w pokoju, założył pierwsze na świecie Centre for Evidence-Based Medicine w Oksfordzie, a Davida Sacketta zwerbował do jego prowadzenia podczas rozmowy na lotnisku w Toronto. Potem napisał książkę o opiece zdrowotnej opartej na dowodach i rozszerzył tę ideę na zdrowie publiczne.
Zaznacza, że nigdy nie była to medycyna z książki kucharskiej. Decyzja musi łączyć trzy rzeczy: dowody z badań nad grupami ludzi, stan tego konkretnego człowieka oraz wartości tego człowieka lub tej populacji. To właśnie tam przesunęło się od tamtej pory jego myślenie, poza medycynę opartą na dowodach, w stronę opieki opartej na wartości, przy założeniu, że to, iż coś znajduje się w bazie dowodów, jeszcze nie czyni tego wartościowym dla człowieka, który siedzi naprzeciwko.
A do tego jego stanowisko wobec starzenia, które odbiega od niemal wszystkiego innego w tym projekcie. Starzenie, przekonuje, nie jest przyczyną poważnych problemów u większości ludzi. Dowody wskazują za to na trzy procesy: utratę sprawności, fizycznej i psychicznej; chorobę, w dużej części możliwą do uniknięcia i pogłębianą przez przyspieszoną utratę sprawności, która przychodzi po diagnozie; oraz czynniki społeczneniedostatek, izolację i ageizm, który dotyka każdego.
Najważniejsze jest to, że z samym starzeniem nie możemy dziś nic zrobić, ale utrata sprawności jest odwracalna, i nie bierze się z lenistwa. Bierze się ze środowiska. Za Danielem Liebermanem opisuje warunki niedopasowania: ciała kształtowane przez setki pokoleń do ciągłego ruchu i szybkiego odkładania tłuszczu, które dziś siedzą w bezruchu otoczone kaloriami. Całkiem serio stara się doprowadzić do tego, żeby siedzenie zostało uznane za zagrożenie zawodowe, jak promieniowanie.
Jego przykład ageizmu zostaje w głowie. Syn widzi, jak matka z trudem idzie do sklepu, i organizuje dowóz jedzenia, zamiast pomóc jej lepiej chodzić. Pomoc przyspiesza spadek formy. Zrozumienie wszystkich czterech czynników jest, jak przekonuje, sposobem, w jaki społeczeństwo kompresuje chorobowość na końcu życia, a program Live Longer Better istnieje po to, żeby tego uczyć. Wiedza, jak mówi, jest eliksirem życia.
Muir Gray występuje w naszym filmie Live Beyond: Wyprawa ojca i syna po długowieczność i pojawia się w książce Marka Live Beyond: Jak wygrać swoją grę o długowieczność (Longevity Game).

Z Sir Muirem filmowaliśmy w wyłożonym książkami pokoju w Oksfordzie, dwa fotele naprzeciwko siebie, samoloty przelatujące nad nami na tyle często, że musieliśmy przerywać i zaczynać od nowa, znany nam już wtedy problem, po San Diego. Leslie Kenny przedstawiła nam go jako człowieka, który przyniósł do Wielkiej Brytanii medycynę precyzyjną. Poprawił to w drugim zdaniu: nie medycyna precyzyjna, tylko medycyna oparta na dowodach. Reszta rozmowy miała dokładnie tę samą precyzję.
„Starzenie samo w sobie nie jest przyczyną poważnych problemów dla większości ludzi. Dowody wskazują, że zachodzą trzy inne procesy”.
Sir Muir Gray, Oksford

„Na razie nie możemy nic zrobić z samym procesem starzenia. … Ale możemy odwrócić utratę sprawności, która nie wynika z lenistwa ani ze stylu życia, tylko ze środowiska, w którym żyjemy”.
Sir Muir Gray · OksfordMedycyna oparta na dowodach to nie jest medycyna z książki kucharskiej, jak nam zarzucano, bo musi brać pod uwagę dowody z badań grup ludzi, stan tej konkretnej osoby i wartości tej osoby albo tej populacji.
Sir Muir GrayTo, że coś znajduje się w bazie dowodów, nie znaczy, że ma wysoką wartość dla człowieka albo dla populacji.
Sir Muir GrayStaram się doprowadzić do tego, żeby siedzenie zostało uznane za zagrożenie zawodowe, jak promieniowanie.
Sir Muir GrayPrzez setki lat była to dżuma, potem, w XIX wieku, cholera, potem gruźlica … Ale myślę, że teraz to demencja i zależność od innych, i potrzeba opieki. Tego ludzie boją się najbardziej.
Sir Muir GrayZ naszej rozmowy w Oksfordzie, cztery czynniki, dlaczego pomoc potrafi pogorszyć sprawę i czego jego zdaniem ludzie naprawdę się boją.
Starzenie, utrata sprawności, choroba i czynniki społeczne. Tylko pierwszego nie da się dziś tknąć. Pozostałe trzy to miejsca, z których naprawdę bierze się szkoda, i na wszystkie trzy można działać już dziś, bez czekania na jakiekolwiek laboratorium.
„Możemy skrócić okres chorowania pod koniec życia”.
Oksford · z wywiaduJego najostrzejsza obserwacja i ta, co do której większość ludzi się myli. Kiedy ktoś zachoruje, inni robią za niego więcej, a utrata sprawności przyspiesza. Życzliwość zastosowana bez namysłu staje się formą ageizmu.
„Syn, który widzi, jak matka z trudem dochodzi do sklepu, od razu zamówi jej dostawę jedzenia, zamiast pomóc jej lepiej chodzić do sklepu”.
Oksford · z wywiaduZawsze interesowało go to, czego boi się społeczeństwo, i wskazuje kolejność: dżuma, cholera, gruźlica, a po pokonaniu gruźlicy rak. Dzisiejszy strach jest innego rodzaju, chodzi o utratę siebie, a nie o utratę życia.
„Myślę, że teraz to demencja i zależność od innych, i potrzeba opieki”.
Oksford · z wywiaduWywiad wideo jest w drodze. Nagrane wywiady trafią na stronę po premierze filmu i serialu Live Beyond.
Wybrane fragmenty naszej rozmowy z Sir Muirem Grayem, Oksford, lipiec 2024. Lekko zredagowane dla czytelności.
Marek Piotrowski„Leslie powiedziała mi, że jest pan jednym z pierwszych, którzy wprowadzili w Wielkiej Brytanii medycynę funkcjonalną albo precyzyjną”.
Sir Muir Gray„Nie medycynę precyzyjną, tylko medycynę opartą na dowodach. … Kiedy zaczynałem, jeśli chciałeś wiedzieć, czy lek działa, prawdą było to, co powiedział najstarszy rangą lekarz w pokoju. A potem, w 1971 roku, człowiek nazwiskiem Archie Cochrane, Szkot jak ja, wydał książkę zatytułowaną Effectiveness and Efficiency.”
Sir Muir Gray„Założyliśmy więc tutaj pierwsze na świecie Centrum Medycyny Opartej na Dowodach i zwerbowaliśmy Dave’a Sacketta na lotnisku w Toronto. Otóż medycyna oparta na dowodach to nie jest medycyna z książki kucharskiej, jak nam zarzucano, bo musi brać pod uwagę dowody z badań grup ludzi, stan tej konkretnej osoby i wartości tej osoby albo tej populacji. Potem rozwinąłem opiekę zdrowotną opartą na dowodach i zdrowie publiczne oparte na dowodach”.
Sir Muir Gray„Teraz określenia »oparte na dowodach« używa się wszędzie. To były więc zmiany paradygmatu w podejmowaniu decyzji, a teraz wychodzimy poza podejście oparte na dowodach i mówimy o podejściu opartym na wartości. To, że coś jest w bazie dowodów, nie znaczy więc, że ma wysoką wartość dla danej osoby albo dla populacji. To była zmiana myślenia, która w większości dokonała się kilka kilometrów stąd”.
Sir Muir Gray„Dowody wskazują, że normalny biologiczny proces starzenia nie powoduje poważnych problemów aż do późnej dziewięćdziesiątki. Trzeba trochę szczęścia, żeby uniknąć alzheimera i parkinsona, ale starzenie samo w sobie nie jest przyczyną poważnych problemów dla większości ludzi. Dowody wskazują, że zachodzą trzy inne procesy. Pierwszy to utrata sprawności, fizycznej i umysłowej. Drugi to choroby, w dużej mierze możliwe do uniknięcia, powikłane przyspieszoną utratą sprawności. A trzeci to czynniki społeczne. Zbyt wielu ludzi dotyka bieda i izolacja, a wszystkich dotyka ageizm”.
Sir Muir Gray„Otóż dowody wskazują, tak jak ja to widzę, że na razie nie możemy nic zrobić z samym procesem starzenia. Prowadzi się na ten temat mnóstwo badań. Ale możemy odwrócić utratę sprawności, która nie wynika z lenistwa ani ze stylu życia, tylko ze środowiska, w którym żyjemy. … To Daniel Lieberman z Harvardu: przez setki pokoleń ewoluowaliśmy tak, że dobór faworyzował geny sprzyjające ciągłemu ruchowi i bardzo szybkiemu odkładaniu tłuszczu. Jeśli udało ci się znaleźć albo ukraść trochę jedzenia, szybko odkładałeś tłuszcz. To były zalety. Ale ostatnie dwa pokolenia już nie są ciągle w ruchu, cały czas siedzimy. Staram się, żeby siedzenie uznano za zagrożenie zawodowe, tak jak promieniowanie. No i oczywiście, gdzie nie spojrzysz, wszędzie są kalorie. To właśnie Lieberman nazywa stanami niedopasowania”.
Sir Muir Gray„Problem polega też na tym, że kiedy zachorujesz, inni chcą robić za ciebie więcej rzeczy, więc utrata sprawności po pojawieniu się choroby przyspiesza. Syn, który widzi, jak matka z trudem dochodzi do sklepu, od razu zamówi jej dostawę jedzenia, zamiast pomóc jej lepiej chodzić do sklepu, i to też jest część ageizmu”.
Sir Muir Gray„Zawsze interesowały mnie lęki. Przez setki lat była to dżuma, potem, w XIX wieku, cholera, potem gruźlica, na przykład Czarodziejska góra Thomasa Manna. Ale potem wszystkie te problemy udało się pokonać, a kiedy pokonano gruźlicę, lękiem numer jeden stał się rak. Ale myślę, że teraz to demencja i zależność od innych, i potrzeba opieki. Tego ludzie boją się najbardziej. To nowy lęk, który dominuje w społeczeństwie”.
Sir Muir Gray„Myślę, że robicie dokładnie to, co trzeba, patrząc na to jako … jak mówię, eliksirem życia jest wiedza, a przyjmuje się go przez uczenie się, i mamy tu w Oksfordzie opracowany program nauki. Więc myślę, że wasza misja, to, co teraz robicie, jest co najmniej tak samo ważna jak wszystko, co dzieje się w jakimkolwiek laboratorium na świecie”.
Sir Muir łączy dwa poziomy: Prewencja i Podstawy Długowiecznościto na nich, w jego odczytaniu dowodów, leży niemal cały możliwy do zdobycia teren.
Zobacz wszystkich 100+ ekspertów