Cofnąć zegar komórki
Zapytaj Borisa Djordjevicia, jak długo planuje żyć, a odpowie: do śmierci cieplnej wszechświata — a może nawet dłużej, jeśli nauczymy się powstrzymywać entropię. To odpowiedź celowo rodem z science fiction i mówi ją serio. Założył 199 Biotechnologies właśnie po to.
Postawił na częściowe przeprogramowanie epigenetyczne, a jego powód jest trzeźwy, nie marketingowy. Większość interwencji rusza jeden albo dwa cechy starzenia; bardzo niewiele rusza więcej niż połowę. Przeprogramowanie, przekonuje, jest jednym z niewielu podejść, które mogą sięgnąć większości starzenia naraz, na poziomie komórki.
Co to naprawdę znaczy: cofnąć zegar komórki — przywrócić sposób, w jaki działała, kiedy była młoda, zanim zebrała uszkodzenia całego życia podziałów. Jego porównania są dla reszty z nas: restart, przywrócenie ustawień fabrycznych, ponowna instalacja systemu operacyjnego z zachowaniem plików.
Mechanizm pożycza to, co natura już robi. Kiedy plemnik i komórka jajowa się łączą, zaczynamy „starzy” — a w ciągu kilku dni następuje wybuch odmłodzenia podczas embriogenezy, jedyny moment w ludzkiej biologii, w którym dzieje się to naturalnie. Shinya Yamanaka dostał Nagrodę Nobla za wyodrębnienie czynników, które potrafią zawrócić komórkę ku temu młodemu stanowi. Przeprogramowanie uruchamia ten program ponownie, celowo, w sposób, którego ewolucja nie przewidziała — a cała sztuka polega na tym, żeby cofnąć zegar, nie wymazując przy tym tożsamości komórki.
O własnych nawykach mówi szczerze i rozbrajająco — „dużo oszukuje”, je gorzej i ćwiczy mniej, niż powinien, a skrótów szuka w biotechnologii. To uczciwe wyznanie kogoś, kto zawodowo buduje skrót dla wszystkich innych.
