Longevity escape velocity: czy nauka może prześcignąć starzenie?
Marek Piotrowski i Aubrey de Grey śmieją się podczas spaceru w Los Gatos w Kalifornii, kwiecień 2024 – wywiad Live Beyond o longevity escape velocity.
Nasza podróż zaczęła się w Dublinie, w sierpniu 2023 roku, na Longevity Summit Aubreya de Greya. Aubrey to człowiek, który rozpoczął całe to wspaniałe szaleństwo wokół długowieczności, i nadał jej największemu marzeniu nazwę: longevity escape velocity, prędkość ucieczki od starzenia. Następnej wiosny zaprosił mojego syna Alka i mnie do Los Gatos w Kalifornii, gdzie nagraliśmy z nim wywiad podczas spaceru w parku. Ta strona wyjaśnia prostymi słowami, czym jest prędkość ucieczki, kiedy może nastąpić, czego potrzebuje – nauki, pieniędzy i woli nas wszystkich – co myślą inni naukowcy, jakie są uczciwe wątpliwości i co to oznacza dziś dla ciebie i dla mnie.
Longevity escape velocity to moment, w którym nauka zaczyna oddawać nam ponad rok zdrowego życia za każdy przeżyty rok – tak że, dopóki to trwa, starzenie nie może nas już dogonić.
Aubrey de Grey, autor tego pojęcia, dawał jej szansę 50/50 w ciągu mniej więcej 12–15 lat, kiedy zapytaliśmy go w 2023 roku, i powtórzył to w 2024. Niektórzy naukowcy, których poznaliśmy, podzielają jego nadzieję, inni uważają, że potrwa to dużo dłużej – a każdy krok na tej drodze oznacza więcej zdrowych, silnych i radosnych lat.
Najlepszy sposób, żeby być tu, kiedy to nastąpi, jest dla nas wszystkich taki sam: dbać o zdrowie już teraz. [1]
Długowieczność, tak jak ją rozumiemy: więcej zdrowych, radosnych lat. Co mamy na myśli →
1 rokzdrowszego życia dodany za każdy mijający rok – to jest prędkość ucieczki, słowami, których Aubrey de Grey użył w rozmowie z nami w Los Gatos.
3 miesiące– o tyle mniej więcej co roku, od 160 lat, rośnie oczekiwana długość życia w kraju, w którym żyje się najdłużej. Prędkość ucieczki wymaga wszystkich dwunastu.[2]
38 bilionów $– tyle, według jednego badania, byłoby warte spowolnienie starzenia na tyle, żeby wydłużyć oczekiwaną długość życia w Stanach Zjednoczonych o rok.[3]
Czym jest longevity escape velocity
Aubrey de Grey w Dublinie, sierpień 2023 – wywiad Live Beyond z Markiem Piotrowskim o tym, co oznacza longevity escape velocity.
Pomyśl o rakiecie. Żeby na zawsze opuścić Ziemię, musi lecieć tak szybko, żeby grawitacja nigdy nie ściągnęła jej z powrotem. Ta prędkość nazywa się prędkością ucieczki. Aubrey de Grey przeniósł ten pomysł na starzenie.
Już dziś medycyna i dobre nawyki dają nam dodatkowe lata. Ale z każdym przeżytym rokiem jesteśmy też o rok starsi. Prędkość ucieczki to moment, w którym nauka oddaje więcej, niż zabiera czas: co roku terapie stają się na tyle dobre, że odsuwają problemy starości dalej niż o rok, który właśnie przeżyliśmy. Od tej chwili, dopóki nauka się rozwija, starzenie nie może nas dogonić. Tak Aubrey ujął to w Los Gatos:
„To oznacza dojście do punktu, w którym nie tylko bardzo się staramy jako gatunek, ludzkość jako całość bardzo się stara naprawić starzenie, ale w którym naprawdę odnieśliśmy sukces na tyle, że odsuwamy problemy zdrowotne późnego życia o rok za każdy mijający rok.”
Mówiąc prościej: Co roku nauka odsuwa choroby starości o co najmniej rok. Jeśli będzie tak robić dalej, nigdy do nich nie dojdziesz.
Skąd ta nazwa
W 2004 roku Aubrey przedstawił ten pomysł w artykule naukowym zatytułowanym „Escape velocity”. Jego myśl: nie potrzebujemy lekarstwa na całe starzenie naraz. Jeśli terapie będą się poprawiać wystarczająco szybko, ludzie, którzy będą żyć, gdy pojawią się pierwsze z nich, mogą wyprzedzać starzenie. Nazwał to tempo „actuarial escape velocity”; świat poznał je jako longevity escape velocity. Pierwsza iskra przyszła od Davida Gobela z Methuselah Foundation, którego Aubrey później nam przedstawił; to Aubrey nadał jej nazwę w nauce.
A pierwszy krok jest najtrudniejszy. W Dublinie Aubrey wyjaśnił nam dlaczego:
„Myślę, że kiedy zdobędziemy te pierwsze mniej więcej 20 lat, zrobimy tę trudną część. Myślę, że to faktycznie doprowadzi nas do longevity escape velocity, bo 20 lat to w badaniach medycznych dużo czasu, i myślę, że jest praktycznie pewne, że 20 lat wystarczy, żeby badacze opracowali ulepszenia, tak że naprawa uszkodzeń 2.0 da kolejne 20 lat.”
Mówiąc prościej: Pierwsze terapie mogłyby dać nam około 20 zdrowych lat. W tych latach naukowcy zbudują lepsze – wersję 2.0 – a potem 3.0. Nikt nie musi rozwiązać wszystkiego naraz. Na naszym wykresie każdego wymiaru dobrego życia to jest najdalszy koniec: punkt, w którym cała krzywa przesuwa się do przodu.
Aubrey de Grey: człowiek, który to zaczął
Marek Piotrowski, Aubrey de Grey i Alek Piotrowski na Longevity Summit Dublin, sierpień 2023 – tam, gdzie zaczęła się podróż Live Beyond.
Kiedy mówię, że Aubrey rozpoczął całe szaleństwo wokół długowieczności, mówię to z miłością. W podróży naukowcy i lekarze raz po raz mówili nam, że to on ich zainspirował – najpierw swoją książką, potem latami niestrudzonego działania. Avi Roy opowiedział nam w Londynie, że to spotkanie z Aubreyem skierowało go na tę drogę. Oliver Zolman powiedział nam to samo o swoich pierwszych latach na studiach medycznych.
Nasza podróż zaczęła się na konferencji Aubreya, Longevity Summit Dublin, w sierpniu 2023 roku. Z bardzo długą brodą wygląda jak mędrzec i jest prawdziwą postacią – to tak samo słowo Alka, jak moje. Co mnie najbardziej zaskoczyło: choć w tym świecie jest kimś w rodzaju gwiazdy, pozostaje ciepły i otwarty, odpowiada na każdą wiadomość i pomagał nam przez cały rok, pisząc listy polecające, które otwierały nam drzwi innych laboratoriów. Następnej wiosny zaprosił nas do Los Gatos w Kalifornii, gdzie nagraliśmy z nim wywiad podczas spaceru w parku.
Zapytałem go, dlaczego informatyk zajął się starzeniem. Odpowiedź: jako młody człowiek odkrył, że większość biologów po prostu się tym nie zajmuje.
„Byłem kompletnie zdumiony i przerażony, że tak jest. Przez całe moje życie do tego momentu doskonale wiedziałem, że starzenie jest zdecydowanie najważniejszym problemem ludzkości, tym, co powoduje zdecydowanie najwięcej cierpienia.”
Mówiąc prościej: Aubrey widział w starzeniu największą przyczynę cierpienia na świecie, a prawie nikt nie próbował tego naprawić. Więc zmienił dziedzinę i sam się tym zajął.
Kiedy to może nastąpić?
Marek Piotrowski, Peter Diamandis i Alek Piotrowski na spacerze w Los Angeles, grudzień 2025 – rozmowa Live Beyond o tym, jak szybko nauka może prześcignąć starzenie.
To było moje pierwsze pytanie do niego w Dublinie: czy wciąż wierzy, że dojdziemy do tego tak szybko?
„Tak. Myślę, że zawsze musimy uważać, by podkreślać, jak spekulatywne są te przewidywania. Więc ilekroć podaję przewidywany horyzont czasowy dla czegokolwiek, co ma się wydarzyć za więcej niż kilka lat, zawsze dbam o to, żeby ludzie rozumieli, że to prawdopodobieństwo 50/50. Na pewno jest co najmniej 10% szans, że nie dojdziemy do longevity escape velocity przez 100 lat. Ale myślę, tak, myślę, że mamy szansę 50/50, żeby dojść tam w ciągu najbliższych, powiedziałbym, 12–15 lat.”
Mówiąc prościej: Pomyśl o rzucie monetą: połowa szans w ciągu mniej więcej 12–15 lat i niewielka szansa, że potrwa to sto lat. Aubrey zawsze uczciwie mówi, że to przemyślane przewidywania przyszłości, a nie obietnice.
Kiedy następnej wiosny spotkaliśmy się znowu w Los Gatos, jego odpowiedź była taka sama: 50/50 w ciągu 12–15 lat. I dodał coś, co uwielbiam. Za dziesięć lat, powiedział, jest bardzo duża szansa (ocenił ją na 80%), że świat będzie przynajmniej toczył prawdziwą wojnę ze starzeniem i traktował je jak problem medyczny, którym jest.
Niektórzy widzą to jeszcze szybciej. Peter Diamandis powiedział nam w Los Angeles, że wierzy, iż nauka doprowadzi nas do prędkości ucieczki w ciągu najbliższych dziesięciu lat – i że przez ostatnią dekadę celem jego życia było inspirowanie i wspieranie naukowców i przedsiębiorców, którzy mogą nas tam doprowadzić. Liz Parrish, pierwsza osoba, która sama przyjęła terapię genową przeciw starzeniu, powiedziała nam w Dublinie, że nastąpi to bardzo szybko, kiedy ludzie zaczną sobie wyobrażać, co zrobiliby z dodatkowymi zdrowymi latami, i zaczną się tego domagać.
Czego to wymaga: nauki, pieniędzy i nas wszystkich
Max Unfried i Marek Piotrowski w Dublinie, sierpień 2023 – wywiad Live Beyond o odważnej nauce, której potrzebuje prędkość ucieczki.
Prędkość ucieczki nie przyjdzie sama. W podróży raz po raz wracały trzy rzeczy.
Nauka. Żadna pojedyncza pigułka tego nie zrobi. Starzenie to powolne gromadzenie się wielu rodzajów uszkodzeń w naszych komórkach i tkankach, a każdy rodzaj wymaga własnej naprawy. Dlatego fundacja Aubreya testuje na myszach kilka terapii naraz – nie tylko leki, ale też terapie genowe i terapie komórkowe. Kiedy spotkaliśmy go w Los Gatos, powiedział nam, że pierwsze wyniki wyglądają bardzo obiecująco. A dziedzina potrzebuje więcej odważnych pomysłów. Max Unfried, jeden z pierwszych naukowców, których poznaliśmy w Dublinie, powiedział to wprost:
„Jasne, wszyscy wiemy: żyć zdrowo, dobrze się odżywiać, ćwiczyć, nie pić za dużo alkoholu, mieć dobrą sieć kontaktów. Cieszyć się życiem. To wszystko jest ważne, ale to nie doprowadzi nas do longevity escape velocity ani nawet blisko. […] Myślę, że byłoby bardziej ekscytujące, gdybyśmy mieli dużo więcej naukowców z różnych dziedzin, którzy próbują szalonych eksperymentów, i nadal twierdziłbym, że liczba szalonych eksperymentów, które ludzie próbują, jest wciąż bardzo mała.”
Mówiąc prościej: Zdrowe nawyki utrzymują nas w dobrej formie i są bardzo ważne. Ale żeby osiągnąć prędkość ucieczki, potrzebujemy też dużo więcej odważnych eksperymentów w laboratoriach.
Pieniądze. Badania nad starzeniem są wciąż małe w porównaniu z tym, ile kosztuje nas starzenie. W Los Gatos Aubrey powiedział nam:
„Co nie jest miłe, to fakt, że to drogie eksperymenty. Dużą częścią powodu, dla którego inni tego nie robią, są same koszty. […] To straszne, jak mało pieniędzy jest w tej dziedzinie. […] Jesteśmy gotowi zacząć nasz kolejny eksperyment w tym obszarze i nie możemy, bo nie mamy pieniędzy.”
Mówiąc prościej: Niektóre z eksperymentów, które mogłyby znaczyć najwięcej, są gotowe – i czekają na pieniądze.
Dlaczego to opłaciłoby się wszystkim
Ekonomiści z Oksfordu, London Business School i Harvardu obliczyli, że spowolnienie starzenia na tyle, by wydłużyć oczekiwaną długość życia o rok, byłoby warte około 38 bilionów dolarów dla samych Stanów Zjednoczonych, bo ludzie dłużej pozostają zdrowi, aktywni i pracują. Liz Parrish powiedziała nam w Seattle, że właśnie dlatego rządy też mają wszelkie powody, żeby tego chcieć.
My wszyscy. To część, która ekscytuje mnie najbardziej, bo należy do nas. Aubrey wierzy, że pieniądze i postęp przyjdą w chwili, gdy wystarczająco wielu ludzi uwierzy, że to możliwe:
„Nie ma jednego magicznego sposobu na finansowanie. Po prostu musimy dalej robić to, co robimy od 20 lat. Można to nazwać powtarzaną reklamą: w gruncie rzeczy opowiadanie tej samej historii coraz mocniej, bo każdy kolejny mały krok naprzód sprawia, że historia jest bardziej przekonująca, bardziej porywająca, i coraz trudniej ludziom mówić, że to wszystko science fiction i nigdy nie zadziała. […] Przyjdzie moment, rodzaj punktu zwrotnego, w którym ludzie poczują, że wiedzą wystarczająco dużo, i to będzie naprawdę nagły punkt zwrotny, z powodu całego zjawiska owczego pędu: kiedy krytyczna masa liderów opinii coś mówi, wszyscy za nimi idą. Myślę, że może to być tylko kilka lat stąd, ale mówię tak już od jakiegoś czasu. […] Ja nie zajmuję się nadzieją. Po prostu robię swoje, i trwa to tyle, ile trwa.”
Mówiąc prościej: Każdy nowy wynik sprawia, że trudniej tę historię zignorować. Pewnego dnia wystarczająco wielu ludzi da się przekonać naraz i wszystko ruszy szybko. Aubrey nie czeka na ten dzień. Po prostu dalej pracuje.
Kiedy Alek zapytał go, co mogą zrobić młodzi ludzie, Aubrey powiedział mu, że nie trzeba być miliarderem, żeby pomóc: zmiana sposobu myślenia decydentów zaczyna się od społeczeństwa, a młodzi ludzie są społeczeństwem przyszłości. Powiedział nam też, że jedną z rzeczy, które najbardziej mu przeszkadzają, jest to, jak filmy science fiction pokazują świat po starzeniu, i że trzeba coś z tym zrobić. My robimy film. Wzięliśmy to sobie do serca.
Co myślą inni naukowcy
Steve Horvath w Dublinie, sierpień 2023 – wywiad Live Beyond z Markiem Piotrowskim o tym, czy prędkość ucieczki nadejdzie.
W podróży prawie każdemu zadawałem to samo pytanie: czy wierzysz w longevity escape velocity? Odpowiedzi były pięknie zróżnicowane. Steve Horvath, którego zegary mierzą, jak szybko się starzejemy, jest z natury ostrożny – i właśnie dlatego jego odpowiedź zapadła mi w pamięć:
„Pozwól, że będę trochę ostrożny, ale też optymistyczny. […] Przede wszystkim wierzę w koncepcję tej prędkości ucieczki. Dlaczego? Bo to matematyka. Nie da się z nią dyskutować. Jeśli chodzi o terminy, może to być naprawdę zbyt optymistyczne. Ale powiem jedno. Rok temu byłem naprawdę zaskoczony rewolucją sztucznej inteligencji. […] I to daje mi nadzieję, że może nastąpi taki przełom i jesteśmy dużo bliżej radykalnych ulepszeń długości życia w zdrowiu, prawdziwej medycyny zapobiegawczej. Więc może jesteśmy dużo bliżej, niż myślimy.”
Mówiąc prościej: Jeśli terapie poprawiają się szybciej, niż się starzejemy, prędkość ucieczki następuje – ta część to prosta matematyka. Pytanie brzmi: kiedy. A nagły skok sztucznej inteligencji pokazał mu, że przełomy mogą przyjść szybciej, niż spodziewają się eksperci.
Avi Roy, który od wielu lat bada starzejące się komórki, widzi w tym cel, do którego warto dążyć:
„Nasz cel jako ludzi w tej branży powinien być bardzo jasny. Chcemy maksymalnie wydłużyć ludzkie życie, co idzie w parze z długością życia w zdrowiu. […] Longevity escape velocity to bardzo dobra heurystyka, tak prawdziwa, jak mogą być wymyślone wykresy. To fajna heurystyka. To fajny słupek bramki, do którego można celować. Więc to mi się podoba, a cała debata jest właściwie bez znaczenia. Wszyscy naprawdę próbujemy zrobić to samo.”
Mówiąc prościej: Nikt nie zna daty. Ale jasny cel pomaga wszystkim ciągnąć w tym samym kierunku.
Tina Woods, która pracuje z rządami nad tym, by długowieczność była dostępna dla wszystkich, powiedziała nam w Dublinie, że fascynuje ją myśl, że to jest możliwe, i że to wielkie cele i ambitne założenia napędzają postęp. A Phil Newman, który śledzi każdą firmę z branży długowieczności na świecie, był pewien: to się stanie – pytanie tylko kiedy, z wybojami po drodze, naukowymi i biznesowymi.
Słowa, które warto znać
Trzy słowa o przyszłości
Z naszego słowniczka. Dotknij karty, żeby ją odwrócić: z tyłu jest nauka i ludzie, którzy nam ją wytłumaczyli.
Nr 21 / 66Słowo na co dzień
Prędkość ucieczki długowieczności
Moment, w którym nauka dodaje więcej niż rok życia za każdy rok, który mija.
Nr 21 / 66Słowo na co dzień
Prędkość ucieczki długowieczności
Gdy go osiągniemy, starzenie przestanie być odliczaniem. To idea najmocniej związana z Aubreyem de Greyem, którego spotkaliśmy podczas wyprawy. Nikt jeszcze nie wie, kiedy tam dotrzemy — ani czy w ogóle. Czytaj więcej →
„Więc do prędkości ucieczki długowieczności dojdzie. Pytanie brzmi: kiedy.”
Nie tylko dłużej utrzymać cię w zdrowiu, ale podnieść sam sufit.
Nr 18 / 66Słowo na co dzień
Radykalne wydłużenie życia
Nie 85 dobrych lat, ale 120, 150 albo więcej. Terapia genowa i komórkowa, częściowe przeprogramowanie, nowe narządy i, jako plan awaryjny, krionika: najdalej wysunięta część tej dziedziny, a zarazem bardziej zaawansowana, niż sądzi większość ludzi. Pracuje nad tym wiele osób, które spotkaliśmy. Czytaj więcej →
Naukowcy po raz pierwszy wymienili je w 2013 roku, a w 2023 roku rozszerzyli listę do dwunastu; Guido Kroemer, którego filmowaliśmy, jest jednym z autorów. Każdy proces niżej na tej stronie należy do jednej z dwunastu.
Marek Piotrowski i Eric Verdin w Buck Institute w Kalifornii, maj 2024 – wywiad Live Beyond o marzycielach i pragmatykach tej dziedziny.
Nie wszyscy są przekonani, a wśród nich są niektórzy z ludzi, których najbardziej szanuję. Ich wątpliwości czynią to marzenie uczciwszym.
Już jesteśmy w drodze – z mniej więcej jedną czwartą prędkości
W kraju, w którym żyje się najdłużej, oczekiwana długość życia rosła przez 160 lat o prawie trzy miesiące rocznie, bo medycyna i nasze życie stawały się lepsze. To ogromne osiągnięcie. Prędkość ucieczki wymagałaby dwunastu miesięcy, co roku.
Na podstawie: Badanie rekordowej oczekiwanej długości życia, 1840–2000 [2]
Eric Verdin, który gościł nas w Buck Institute for Research on Aging, przypomniał nam, jak daleko zaszliśmy i że krzywa wciąż rośnie. Ale dla niego prędkość ucieczki to marzenie – i mówił to z prawdziwym szacunkiem:
„Dojście do tego, co Aubrey de Grey nazywa longevity escape velocity, to marzenie. Ale znowu: Aubrey ma prawo do swojego marzenia, tak jak ja mam prawo do swojego. […] I myślę, że ta dziedzina w pewien sposób mieści w sobie całe spektrum opinii. Czystych marzycieli i czystych pragmatyków, a ja chyba jestem gdzieś dokładnie pośrodku.”
Mówiąc prościej: Dla Erica prędkość ucieczki to marzenie, a nie plan. A w tej dziedzinie jest miejsce i dla marzycieli, i dla pragmatyków.
Andrea Maier, lekarka i naukowczyni, która w trakcie podróży została naszą przyjaciółką, odpowiedziała mi w Dublinie, kiedy wyznałem, że jestem wielkim fanem radykalnego wydłużania życia i prędkości ucieczki:
„Moją misją jest optymalizacja zdrowia, żeby dłużej być na Ziemi w dużo, dużo lepszym stanie fizycznym. Nie stawiam na żadne radykalne strategie. Chodzi o optymalizację i dobry zwrot z inwestycji w coś, co jest wykonalne dla szerokiej populacji.”
Mówiąc prościej: Dla Andrei celem jest dużo więcej lat w świetnej formie dla jak największej liczby ludzi – a od tego możemy zacząć już teraz.
Inni byli gdzieś pośrodku. Amy Killen powiedziała nam, że nie wie, czy to się stanie, ale chce w to wierzyć; uważa, że będziemy w stanie spowolnić starzenie na tyle, żeby dożyć 120 czy 130 lat, ale co do 200 czy 300 nie jest już taka pewna. Richard Barker byłby bardzo szczęśliwy, gdyby większość świata mogła dożyć 120 lat bez chorób przewlekłych. Leslie Kenny w Oksfordzie nie wie, czy to nastąpi za jej życia – dlatego robi wszystko, żeby być jak najzdrowszą i gotową z tego skorzystać, jeśli nastąpi. A Evelyne Bischof powiedziała nam w Dublinie, że nie poświęca temu wiele myśli: jej praca to healthspan, czyli długość życia w zdrowiu.
Mówiąc prościej: Uczciwa odpowiedź jest taka, że nikt nie zna daty. Dobra wiadomość: to, co pomaga ci tam dojść, jest takie samo, bez względu na to, kto okaże się mieć rację.
Co to znaczy dla ciebie dzisiaj
Marek Piotrowski i Liz Parrish na leśnym spacerze pod Seattle, czerwiec 2024 – rozmowa Live Beyond o tym, jak zachować zdrowie do kolejnych przełomów.
Co więc zrobić z marzeniem, które może się spełnić za 12 lat albo za 50? Tu spotykają się wierzący i wątpiący. Sam Aubrey stawia zdrowie na pierwszym miejscu:
„Pamiętaj, że właściwy sposób myślenia i mówienia o tym nie dotyczy długości życia, tylko długości życia w zdrowiu. Zawsze musimy to mówić, zawsze musimy pamiętać i podkreślać, że długość życia jest skutkiem ubocznym długości życia w zdrowiu. Żyjesz, bo jesteś zdrowy. […] Oczywiście zależy mi na długości życia. Cieszę się, że istnieje ten skutek uboczny, ale to wciąż skutek uboczny. […] Nikt nie chce być chory. Nikt nie chce zachorować.”
Mówiąc prościej: Długie życie bierze się ze zdrowia. Nikt nie chce więcej lat choroby. Chcemy więcej dobrych lat – a potem jeszcze więcej.
Eric Verdin powiedział nam w Warszawie, że może zagwarantować, że w ciągu najbliższych 20 lat nie zobaczymy prędkości ucieczki – i właśnie dlatego chce, żeby ludzie wkładali całą energię w tu i teraz, w to, jak żyją każdego dnia, podczas gdy naukowcy robią swoje. Peter Diamandis, wierzący, mówi to samo z drugiej strony. Nazywa to longevity mindset: wiarą, że nauka doprowadzi nas do prędkości ucieczki, i robieniem podstaw już teraz – wstać rano z łóżka i pójść na siłownię, odpuścić kawałek ciasta po deserze, położyć się spać na czas, żeby świetnie się wyspać. A Liz Parrish podsumowała to w Seattle: nie potrzebujemy teraz lekarstwa na starzenie; potrzebujemy ciał na tyle zdrowych, żeby dotrwać do kolejnej fali przełomów.
Zadbaj o podstawy. Ruszaj się codziennie, dobrze śpij, jedz prawdziwe jedzenie i spędzaj czas z ludźmi, których kochasz. To twój most do przyszłości. Zacznij od spaceru.
Bądź ciekawy. Śledź naukę i ludzi, którzy ją tworzą. Wiedza o tym, co nadchodzi, sprawia, że droga jest bardziej ekscytująca.
Dodaj swój głos. Prędkość ucieczki potrzebuje woli społeczeństwa. Rozmowa o niej, wspieranie badań i dołączenie do ruchu – wszystko się liczy.
Nie szukaj jej w sklepie. Nic, co możesz dziś kupić, nie doprowadzi cię do prędkości ucieczki. Przyjdzie z nauki, sprawdzona w badaniach klinicznych – i to czyni ją prawdziwą.
Gdzie jest radość
Aubrey de Grey i Marek Piotrowski na spacerze w parku w Los Gatos w Kalifornii, kwiecień 2024 – nasza rozmowa Live Beyond w drodze.
Dla mnie długowieczność nigdy nie była strachem przed śmiercią. Kocham każdy dzień i chcę, żeby trwał. W Dublinie powiedziałem Aubreyowi to, co mówię wszystkim moim znajomym:
„Zawsze mówię znajomym, że muszę żyć co najmniej 500 lat albo dłużej, żeby wszystkiego doświadczyć, bo każdy dzień jest niesamowity.”
W podróży zapytałem kiedyś 92-letniego mężczyznę, siedzącego przy kościele, czy chciałby żyć jeszcze sto lat. Odpowiedział pytaniem: czy mógłby być tak silny jak tego dnia? To oczywiście tak. To jest duch prędkości ucieczki: nie więcej starości, tylko więcej życia.
Na koniec naszego spaceru w Los Gatos podziękowałem Aubreyowi za wsparcie i za to, że przedstawiał nas naukowcom na całym świecie. A on podziękował nam – za to, że robimy ten dokument. To jest dla mnie radość: człowiek, który nadał marzeniu nazwę, dziękuje ojcu i synowi w podróży.
„Mam nadzieję, że będziemy się spotykać znowu i znowu. I dziękuję też za to, że przedstawiłeś nas różnym naukowcom na całym świecie, których możemy odwiedzić i z którymi możemy porozmawiać. I tak, zmieniajmy razem świat na lepsze.”
Moje życzenie jest proste: żebyśmy osiągnęli prędkość ucieczki razem – Alek i ja, i Aubrey z nami, na setki lat, które nadejdą. Do tego czasu będziemy cieszyć się każdym dniem drogi.
Każda liczba na tej stronie, według numeru w nawiasie kwadratowym. Cytaty pochodzą z nagrań wywiadów Live Beyond, prowadzonych po angielsku; tutaj są przetłumaczone i oczyszczone jedynie z wtrąceń. To nie jest porada medyczna. Zanim cokolwiek zmienisz, porozmawiaj z lekarzem.
de Grey ADNJ. Escape velocity: why the prospect of extreme human life extension matters now. PLoS Biol. 2004;2(6):e187. doi:10.1371/journal.pbio.0020187
Oeppen J, Vaupel JW. Broken limits to life expectancy. Science. 2002;296(5570):1029-1031. doi:10.1126/science.1069675
Scott AJ, Ellison M, Sinclair DA. The economic value of targeting aging. Nat Aging. 2021;1(7):616-623. doi:10.1038/s43587-021-00080-0
