Wybory · częściowe przeprogramowanie
W czasie naszej wyprawy mój syn Alek i ja spotkaliśmy ponad stu ekspertów od długowieczności w 39 krajach i stanach. Częściowe przeprogramowanie – czyli sprawianie, że stare komórki znów są młode – było jednym z pomysłów, które najbardziej nas poruszyły. Ta strona wyjaśnia, czym ono jest, co pokazało w laboratorium, jak wygląda pierwsze badanie na ludziach i co powiedzieli nam naukowcy, którzy nad nim pracują.
Autor: Marek Piotrowski · Aktualizacja 2026-10-30
W skrócie
Obiecujące – i już w pierwszym badaniu na ludziach. Częściowe przeprogramowanie każe starym komórkom stać się młodszymi, ale tak, żeby nie zapomniały, czym są. U myszy przywróciło wzrok, odmłodziło tkanki i pomogło bardzo starym zwierzętom żyć dłużej; w ludzkich komórkach w laboratorium cofnęło wiele oznak starzenia.
W 2026 roku pierwsza osoba dostała terapię przeprogramowującą, na oko, w badaniu klinicznym. Wyzwaniem jest teraz zrobienie tego bezpiecznie – i właśnie nad tym pracują naukowcy, których poznaliśmy. [1][2][3][4]
To nie jest porada medyczna.
Ta strona opowiada o tym, czego doświadczyliśmy podczas naszej wyprawy, i o tym, co powiedzieli nam naukowcy. Nie poleca żadnego leku, peptydu, suplementu ani zabiegu i nic o Tobie nie wie.
Nigdy nie zaczynaj, nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego leku, peptydu, suplementu ani zabiegu bez swojego lekarza, który zna Twój stan zdrowia i może sprawdzić Twoje wyniki badań krwi. To jeszcze ważniejsze, jeśli jesteś w ciąży lub ją planujesz, chorujesz albo przyjmujesz inne leki.
Długowieczność, tak jak ją rozumiemy: więcej zdrowych, radosnych lat. Co mamy na myśli →
Każda komórka w twoim ciele ma to samo DNA. To, że komórka skóry jest komórką skóry, zawdzięcza warstwie chemicznych znaczników na DNA, czyli epigenomowi, który mówi komórce, z których genów ma korzystać. Z wiekiem te znaczniki robią się chaotyczne, a komórki działają gorzej.
W 2006 roku Shinya Yamanaka odkrył, że cztery geny potrafią wymazać te znaczniki aż do początku i zamienić dorosłą komórkę w komórkę macierzystą, młodą jak komórka zarodka. Sztuka częściowego przeprogramowania polega na tym, żeby zatrzymać się w połowie: odmłodzić komórkę, ale zostawić ją tą komórką, którą była.
„Nasza hipoteza była taka: w tym procesie traci się tożsamość, ale też się odmładza. Czy możemy odmłodzić bez utraty tożsamości? To jest właśnie sedno tego, co robimy. I odpowiadając na twoje pytanie: tak, absolutnie. To trochę jak ponowne uruchomienie systemu, a kluczem jest uruchomić go ponownie tak, żeby odmłodzić bez utraty tożsamości komórki.”
„Przeprogramowanie komórkowe to zmiana stanu komórki tak, żeby lepiej działała. Można też powiedzieć: żeby była młodsza, ale tak naprawdę to zmiana stanu.”
George Church powiedział nam, jakie geny łączy jego laboratorium:
„Robiliśmy kombinacje Oct4, Sox2, Klf4, alfa-klotho, receptora TGF-beta i FGF21. To są… O pierwszych 3 wiadomo, że odwracają starzenie komórek, od 80 lat z powrotem do zarodka.”
Mówiąc prościej: Cofnąć zegar komórki, ale pozwolić jej dalej robić swoje. Na tym polega cały pomysł.
Krótkie, powtarzane impulsy genów Yamanaki odmłodziły tkanki u myszy i pomogły myszom z chorobą przedwczesnego starzenia żyć dłużej. Bardzo stare myszy, które dostały przeprogramowującą terapię genową, żyły od tego momentu mniej więcej dwa razy dłużej niż nieleczone.
Na podstawie: Badania na myszach [1][6]U starych myszy i u myszy z uszkodzeniami takimi jak przy jaskrze trzy z genów Yamanaki (OSK) pomogły nerwowi wzrokowemu się zregenerować – i myszy lepiej widziały.
Na podstawie: Badanie na myszach [2]W laboratorium Vittoria Sebastiana komórki pobrane od starszych ludzi po krótkim impulsie przeprogramowania stały się młodsze według wielu miar i zachowały swoją tożsamość.
Na podstawie: Badanie na ludzkich komórkach [3]W 2026 roku Life Biosciences podało pierwszej osobie swoją terapię przeprogramowującą ER-100 w badaniu klinicznym na jaskrę i inną chorobę nerwu wzrokowego (NAION).
Na podstawie: Badanie kliniczne fazy 1 [4]Peter Diamandis mówił nam, że to nadchodzi:
„David Sinclair zastosuje swoje częściowe przeprogramowanie epigenetyczne u ludzi, zanim ten film wyjdzie. To będą pierwsze miesiące 2026 roku. To duża rzecz, prawda? Gwoli ścisłości: jestem inwestorem w jego firmie, Life Biosciences. Najpierw zrobili badania na myszach, potem na większych zwierzętach, potem na naczelnych innych niż człowiek, chyba na makakach, a teraz przechodzą do ludzi.”
A Vittorio Sebastiano powiedział nam, na jakim etapie jest jego własna praca:
„Na pewno mogę ci powiedzieć o pracy, którą znam najlepiej, czyli mojej: w układzie odpornościowym jesteśmy bardzo zaawansowani. Mamy bardzo mocne dane, które pokazują, że można odmłodzić limfocyty T, czyli komórki, które krążą wszędzie i walczą z rakiem, patogenami i tak dalej. […] Mamy mocne dane dla skóry. Mamy mocne dane dla oka, dla przedniej części oka. A inni bardzo skutecznie pracują na przykład nad odmładzaniem wątroby, tylnej części oka, siatkówki i komórek zwojowych siatkówki, czyli w zasadzie nerwu, dzięki któremu widzimy.”
Mówiąc prościej: Oko, skóra, układ odpornościowy: to tu przeprogramowanie prawdopodobnie najpierw dotrze do ludzi.
Na plaży w Irvine, o zachodzie słońca, zadałem Vittoriowi pytanie, na które naprawdę chciałem znać odpowiedź:
„Nie wiem, może nie jutro, ale za 5, 10 albo 15 lat pójdę do lekarza, do kliniki długowieczności, i powiem: „Hej, chciałbym cofnąć zegar moich komórek o 15 lat. Zrób to dla mnie”.”
„To może być rok, może 10 lat, może 15. Kto wie? Ale tak naprawdę pomyśl szerzej. Wyobraź sobie przyszłość, w której zamiast cofać coś, co już jest mocno uszkodzone, zapobiegasz temu, żeby coś mocno się uszkodziło, bo cały czas utrzymujesz to […] tuż nad krawędzią klifu, żeby z niego nie spaść.”
„Na razie to może brzmieć jak science fiction, ale moim zdaniem tam dojdziemy. Może nadejść przyszłość, w której będzie można wybrać: dobrze, teraz powiem: „Chcę cofnąć się o 10 lat”. […] Oczywiście wciąż jest mnóstwo pracy. Nie chcę sprzedawać obietnic. […] Chcę sprzedawać fakty. Ale praca, którą robię, i praca, którą robi wielu innych kolegów, myślę, że nas tam doprowadzi. Być może przez częściowe przeprogramowanie. Mam wobec niego wielkie nadzieje.”
Potem zapytałem go, czy za 5 albo 10 lat optycy przestaną sprzedawać nam okulary i zaczną robić nam zastrzyki wokół oczu. Jego odpowiedź:
„Absolutnie. Zdecydowanie.”
Boris Djordjevic, którego firma pracuje nad częściowym przeprogramowaniem, powiedział nam w Londynie, czego by to wymagało:
„W praktyce wystarczyłoby, żebym poszedł do laboratorium, zrobił sobie zastrzyk, i mógłbym zająć się starzeniem jednego narządu albo kilku narządów, a może całego ciała. Czy byłoby to bezpieczne, pozostaje pytaniem, dopóki nie zostanie przetestowane. Czy czułbym się na tyle pewnie, żeby to zrobić: gdybym miał chorobę taką jak […] nawet nowotwór we wczesnym stadium, czułbym się wystarczająco pewnie.”
I jak szybko mogłoby to dotrzeć do pacjentów:
„Różne wskazania potrzebują różnego czasu, żeby przejść z laboratorium do pacjenta, i może to być gdzieś pomiędzy, powiedzmy, dwoma latami przy trudnej chorobie, takiej jak guz mózgu, a może czterema albo pięcioma latami przy wskazaniu dotyczącym oka albo skóry.”
Wszyscy, których pytaliśmy, byli podekscytowani. Wszyscy wymieniali też to samo wyzwanie: posunięcie się za daleko. Jeśli cofniesz komórkę do samego końca, zapomina, czym jest – i tak zaczynają się nowotwory.
„Są eksperymenty na myszach, które pokazują, że można użyć czynników Yamanaki, żeby bardzo precyzyjnie, w odpowiednim czasie i według harmonogramu przeprogramować komórki tak, żeby stały się młodsze. To oznacza przejściową fazę dezorganizacji tkanki, z ryzykiem nowotworzenia.”
„Częściowe przeprogramowanie to obiecujące podejście, ale też ryzykowne, z pewnością ze względu na ryzyko nowotworu. A kiedy przeprogramowujemy komórki, komórki tracą też funkcję, a my chcemy komórek, które swoją funkcję zachowały, prawda? Więc […] trzeba znaleźć delikatną równowagę, warunki, w których komórki zachowują funkcję, ale się odmładzają, a efekt jest wystarczająco silny.”
„Są pewne zagrożenia, bo przecież nie chcesz stać się zarodkiem. Nie chcesz przeprogramować czegoś w coś, czego nie powinno tam być. Nie chcesz skończyć z guzem, bo guzy też są w pewnym sensie przeprogramowane. Dlatego wybraliśmy czynniki epigenetyczne takie jak SIRT6, które nie są czynnikami pionierskimi. […] To nie cofa komórki do komórki zarodkowej. Bierze komórkę taką, jaka jest, i przestawia ją albo zmienia w tę samą komórkę, tylko młodą.”
„Widzę dwa duże problemy. Pierwszy: jeśli przeprogramowujesz u kogoś, kto jest stary – ty i ja z wiekiem gromadzimy mutacje. […] Kiedy przeprogramowujesz, nie zmieniasz mutacji. Nie zmieniasz genetyki, zmieniasz tylko epigenetykę. Więc w dłuższej perspektywie to będzie poważny problem.”
Dlatego Vittorio tak bardzo uważa na to, jak się to robi:
„Nie systemowo, w sensie odmładzania każdej pojedynczej komórki w ciele przez częściowe przeprogramowanie. Myślę, że to byłby bardzo zły pomysł. Są ludzie, którzy to robią, i dostaję od tego gęsiej skórki, bo uważam, że to bardzo zły pomysł, bo ma konsekwencje dla bezpieczeństwa. A to zawsze jest dla nas najważniejsze.”
Mówiąc prościej: Nauka działa. Sztuka polega na tym, żeby dokładnie trafić z dawką i miejscem – znów młoda, ale wciąż sobą.
Słowa, które warto znać
Z naszego słowniczka. Dotknij karty, żeby ją odwrócić: z tyłu jest nauka i ludzie, którzy nam ją wytłumaczyli.
Konserwator czyszczący stare zdjęcie.
Częściowe reprogramowanie epigenetyczne
Idź ostrożnie, a obraz wraca. Posuń się za daleko, a obraz zejdzie razem z brudem.
Najczęściej mówiliśmy o tym w rozmowach z: Boris Djordjevic, Vittorio Sebastiano, Eric Verdin
Epigenetyka
Sekwencja jest stała; to, które fragmenty są włączone, już nie — i właśnie tam styl życia naprawdę sięga twojej biologii.
Testy wieku epigenetycznego stały się szeroko dostępne i pozostają zaszumione — użyteczne jako trend przez lata, nie jako pojedynczy odczyt. Czytaj więcej →
Najczęściej mówiliśmy o tym w rozmowach z: Eric Verdin, Steve Horvath, Vittorio Sebastiano
Warsztat trzyma stojak z dobrym, surowym drewnem na naprawy.
Wyczerpanie komórek macierzystych
Co roku na stojaku jest go trochę mniej, a to, co zostaje, trudniej obrobić. Nic nie wygląda źle, dopóki czegoś nie trzeba naprawić.
Nic jak dotąd niezawodnie nie odbudowuje rezerwy u człowieka. Czytaj więcej →
Najczęściej mówiliśmy o tym w rozmowach z: Amy Killen, John Davies, Michael Lim
Dla mnie to jedna z najbardziej ekscytujących rzeczy, jakie zobaczyliśmy na całej wyprawie: myśl, że starzenie może nie być ulicą jednokierunkową. Naukowcy, którzy nad tym pracują, to jedni z najcieplejszych ludzi, jakich poznaliśmy, i działają ostrożnie, bo chcą, żeby to zadziałało dla nas wszystkich. A tymczasem to, co dziś utrzymuje twoje komórki w młodości, jest za darmo: codzienny ruch, dobry sen, prawdziwe jedzenie i czas z ludźmi, których kochasz.
Częściowe przeprogramowanie nie jest nigdzie zatwierdzone jako leczenie starzenia. Pierwsze terapie są testowane w badaniach klinicznych w konkretnych chorobach. Jeśli cię to interesuje, poszukaj zarejestrowanego badania i najpierw porozmawiaj z lekarzem.
To nie jest porada medyczna.
Ta strona opowiada o tym, czego doświadczyliśmy podczas naszej wyprawy, i o tym, co powiedzieli nam naukowcy. Częściowe przeprogramowanie jest wciąż eksperymentalne i nie wykazano, że jest bezpieczne dla ludzi; wszystko, co dziś oferuje się publicznie, odbywa się poza zatwierdzonymi badaniami. Każdy organizm jest inny: to, co działa u jednej osoby, u innej może działać zupełnie inaczej.
Nigdy nie zaczynaj, nie odstawiaj ani nie zmieniaj żadnego leku, peptydu, suplementu ani zabiegu bez swojego lekarza, który zna Twój stan zdrowia i może sprawdzić Twoje wyniki badań krwi. W nagłym wypadku dzwoń pod 112.
Każda liczba na tej stronie, według numeru w nawiasie kwadratowym. Cytaty pochodzą z nagrań wywiadów Live Beyond, prowadzonych po angielsku; tutaj są przetłumaczone i oczyszczone jedynie z wtrąceń. To nie jest porada medyczna. Zanim cokolwiek zmienisz, porozmawiaj z lekarzem.